رفع ابهام از ممنوعیتهای صادراتی
پیشتر، به دلیل حساسیتهای موجود بر سر کنترل بازار داخلی محصولات پتروشیمی و جلوگیری از خروج مواد اولیه باارزش، محدودیتهای گستردهای بر صادرات کلیه محصولات پلیمری اعمال شده بود.
این محدودیتها گاهی گریبانگیر محصولات بازیافتی نیز میشد؛ چرا که مرز میان پلیاتیلن تولیدی از مواد اولیه (پتروشیمی) و پلیاتیلن حاصل از بازیافت ضایعات برای گمرکات اجرایی همواره محل ابهام بود. اکنون با ابلاغیه جدید، «تعیین ماهیت» توسط آزمایشگاههای ذیصلاح به عنوان شرط اصلی و مرجع تخصصی شناخته شده است.
این یعنی اگر ماهیت بازیافتی محموله برای گمرک اثبات شود، دیگر مشمول ممنوعیتهای کالاهای پتروشیمی نو نخواهد بود.
اهمیت تعیین ماهیت؛ تضمین سلامت صادرات
نکته کلیدی در این بخشنامه، الزام به تصریحِ «حاصل از بازیافت بودن» محموله است. این رویکرد دو هدف استراتژیک را دنبال میکند:
۱. جلوگیری از دور زدن قانون: جلوگیری از صادرات غیرقانونی پلیاتیلنهای نو و تولیدی پتروشیمیها تحت عنوان بازیافتی.
۲. استانداردسازی: ترغیب واحدهای تولیدی به ارتقای کیفیت فرآیندهای بازیافت برای عبور از فیلترهای آزمایشگاهی.
این فرآیند باعث میشود که تنها محصولاتی با استانداردهای مشخص به بازارهای جهانی راه یابند که این امر به بهبود جایگاه برند کالاهای بازیافتی ایران در بازارهای بینالمللی کمک شایانی خواهد کرد.
تأثیر بر اقتصاد چرخشی و محیطزیست
از منظر اقتصادی و زیستمحیطی، تسهیل در صادرات این کالاها به معنای به حرکت درآمدن چرخهای «اقتصاد چرخشی» (Circular Economy) است.
وقتی صادرات پلیاتیلن بازیافتی آزاد باشد، انگیزه برای جمعآوری و فرآوری ضایعات پلاستیکی در داخل کشور افزایش مییابد.
این چرخه علاوه بر ایجاد اشتغال در بخش صنایع تبدیلی و بازیافت، از آلودگیهای زیستمحیطی ناشی از دپوی ضایعات پلیمری در کشور جلوگیری میکند.
چشمانداز آینده برای صادرکنندگان
در نهایت، این تصمیم گمرک ایران نه تنها نشاندهنده هوشمندی در تفکیک کالاهای استراتژیک (پتروشیمی نو) از کالاهای حاصل از بازیافت است، بلکه بستری فراهم میکند تا با تکیه بر توانمندیهای داخلی، ارزش افزودهای که در ضایعات نهفته است، به جای تبدیل شدن به معضل محیطزیستی، به ارزآوری برای کشور تبدیل شود.
سلطانم، اابلاغیه اخیر گمرک جمهوری اسلامی ایران مبنی بر آزادسازی صادرات «پلیاتیلن حاصل از بازیافت» با کد تعرفه ۳۹۰۱۹۰۰۰، نقطه عطفی در سیاستگذاریهای تجاری حوزه پتروشیمی محسوب میشود.ین تحول را میتوان نمادی از گذار آرام اقتصاد کشور به سمت مدیریت بهینهتر منابع و حمایت از صنایع سبز دانست.