این فاز که در غربیترین نقطه میدان مشترک پارس جنوبی قرار گرفته، از منظر ملی اهمیت ویژهای دارد. کارشناسان صنعت نفت معتقدند هرگونه تأخیر در توسعه این بخش، تنها یک عقبماندگی اجرایی نیست، بلکه میتواند به معنای کاهش فرصت برداشت از مخزن مشترک و تضعیف جایگاه ایران در بهرهبرداری از منابع مشترک باشد. به همین دلیل، فاز ۱۱ از سالها پیش نه فقط یک پروژه صنعتی، بلکه یک موضوع راهبردی در حوزه امنیت انرژی کشور تلقی شده است.
توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی در سالهای گذشته بارها با تغییر مسیر مواجه شد. این پروژه که در مقاطع مختلف قرار بود با مشارکت شرکتهای بینالمللی از جمله توتال فرانسه و شرکتهای چینی توسعه یابد، تحت تأثیر تحریمها و خروج طرفهای خارجی، بارها دچار وقفه شد. همین مسئله باعث شد فاز ۱۱ برای مدت طولانی به یکی از نمادهای پروژههای نیمهتمام و پیچیده صنعت نفت ایران تبدیل شود.
با این حال، در ادامه سیاست اتکا به توان داخلی، مسیر توسعه این فاز تغییر کرد و مسئولیت اجرای آن به شرکتهای ایرانی، بهویژه گروه پتروپارس، سپرده شد. این تغییر رویکرد، نقطه عطفی در روند اجرایی پروژه به شمار میرفت؛ چرا که از آن پس، توسعه فاز ۱۱ با تمرکز بر ظرفیتهای داخلی و توان مهندسی و اجرایی شرکتهای ایرانی دنبال شد.
یکی از مهمترین نقاط عطف توسعه فاز ۱۱، اجرای طرح انتقال و نصب سکوی فاز ۱۲ در موقعیت این فاز بود؛ اقدامی که از آن به عنوان یک عملیات شاخص مهندسی در صنعت فراساحل کشور یاد میشود. در شرایطی که ساخت یک سکوی جدید زمانبر و پرهزینه بود، تصمیم گرفته شد از ظرفیت موجود در فاز ۱۲ استفاده شود و سکوی ۱۲C پس از عملیات فنی و مهندسی گسترده، به موقعیت فاز ۱۱ منتقل شود.
این اقدام نه تنها زمان بهرهبرداری از پروژه را به شکل محسوسی کاهش داد، بلکه نشان داد صنعت نفت ایران در شرایط محدودیت نیز قادر است با اتکا به دانش فنی و ابتکار عمل، راهکارهای جایگزین و مؤثر ارائه دهد.
شتاب در تولید گاز در دولت چهاردهم
حمیدرضا ثقفی مدیرعامل گروه پترو پارس روز یکشنبه با اعلام اینکه با تکمیل و راهاندازی چاه یازدهم، تولید گاز فاز ۱۱ در آستانه عبور از ۹۱۰ میلیون فوت مکعب استاندارد در روز قرار دارد، اظهار داشت: روند تولید فاز ۱۱ در دولت چهاردهم شتاب گرفته است، تولید گاز این فاز از ابتدای دولت چهاردهم که حدود ۴۱۰ میلیون فوت مکعب استاندارد در روز بود، اکنون به حدود ۸۴۰ میلیون فوت مکعب استاندارد در روز رسیده و با ورود چاه یازدهم به مدار، پیشبینی میکنیم تولید از مرز ۹۱۰ عبور کند.
به عقیده وی، این اعداد از منظر شبکه سراسری گاز اهمیت مضاعف دارند؛ زیرا در دورههای اوج مصرف (بهویژه فصل سرد)، حتی افزایشهای چند ۱۰ میلیون فوت مکعبی نیز میتواند در متعادلسازی تراز تولید و مصرف و کاهش فشار بر شبکه، نقش تعیینکننده داشته باشد.
ثقفی از یک برنامه کوتاهمدت برای افزایش تولید در دیگر پروژههای فعال خبر داد و افزود: ظرف کمتر از چهار هفته آینده، سه حلقه چاه جدید در پروژههای فعال گروه پتروپارس در خلیج فارس وارد مدار تولید خواهد شد. نتیجه این اقدام، تقویت پایداری تولید و کمک به تأمین انرژی خواهد بود.
وی با تأکید بر جایگاه راهبردی پارس جنوبی یادآورشد: این اقدام در ادامه برنامههای توسعهای در میدان مشترک پارس جنوبی انجام میشود؛ میدانی که حدود نیمی از گاز کشور از آن تأمین میشود و افزایش تولید در آن، اثر مستقیم بر پایداری شبکه گاز دارد.
از منظر فنی و راهبردی، «مشترک بودن» پارس جنوبی به این معناست که هر میزان افزایش برداشت و تثبیت تولید، بهطور مستقیم در حفظ سهم برداشت ایران از این مخزن اثرگذار است؛ به همین دلیل توسعه فازهای باقیمانده و تقویت تولید پایدار، هم یک پروژه صنعتی و هم یک موضوع مرتبط با امنیت انرژی تلقی میشود.
حفاری در شرایط پیچیده عملیاتی؛ استمرار کار حتی در دوره محدودیتها
مدیرعامل پتروپارس با اشاره به استمرار عملیات حفاری در ماههای گذشته گفت: عملیات حفاری در پروژههای گروه پتروپارس حتی در دوره جنگ و همزمان با محدودیتهای عملیاتی و دشواریهای پشتیبانی ادامه داشته است و پس از آتشبس نیز بازگشت به مدار فعالیت با سرعت انجام شد و نخستین دکلهای حفاری دریایی که پس از این وقفهها دوباره در خلیج فارس به کار گرفته شدند، در پروژههای این گروه فعال شدند.
ثقفی اظهار کرد: آخرین دکل دریایی که تا پنجم فروردین ۱۴۰۵ به عملیات حفاری در خلیج فارس ادامه میداد، در پروژه فاز ۱۱ پارس جنوبی مستقر بود.
وی درباره آخرین وضعیت بخش فراساحل فاز ۱۱ نیز خاطرنشان کرد: عملیات نصب جکت با موفقیت انجام شده است. این سازه پس از بارگیری، مهاربندی و انتقال، در موقعیت تعیینشده در بستر خلیج فارس نصب شده و اکنون عملیات شمعکوبی برای تثبیت نهایی آن در حال انجام است.
ثقفی افزود: همزمان، ساخت عرشه این بخش از پروژه نیز در یارد ایزوایکو با پیشرفت قابل توجهی ادامه دارد.
هماهنگی فنی و مدیریتی عامل جهش اخیر است
علی ندیران مدیر طرح توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی در گروه پتروپارس نیز پیشرفت اخیر را حاصل هماهنگی مستمر میان بخشهای اجرایی، فنی و مدیریتی دانست و گفت: حمایت و هماهنگی در سطح مدیریت ارشد گروه و تلاش شبانهروزی همکاران در بخشهای حفاری، بهرهبرداری، مهندسی و پیمانکاران اجرایی، نقش مهمی در حفظ تداوم عملیات و پیشرفت پروژه در شرایط پیچیده عملیاتی داشته است.
ندیران با تاکید بر اینکه توسعه فاز ۱۱ بخشی از برنامه کلان صنعت نفت برای تقویت برداشت از میدان مشترک پارس جنوبی است و اذعان داشت: این میدان راهبردی سهم اصلی را در تأمین گاز کشور بر عهده دارد و هر گام در توسعه آن، افزون بر اثرگذاری بر تراز تولید، بر امنیت انرژی و پایداری تأمین گاز نیز اثر مستقیم دارد.